W sprawach frankowych banki często stosują różne taktyki obronne. Jedną z nich jest powoływanie się na tzw. prawo zatrzymania (lub zgłaszanie zarzutu zatrzymania). Brzmi skomplikowanie? W tym artykule wyjaśnimy prostym językiem, o co chodzi z prawem zatrzymania w kontekście kredytu frankowego i czy kredytobiorcy rzeczywiście mają powody do obaw.
Co To Jest Prawo Zatrzymania i Jak Banki Próbują Je Wykorzystać?
Prawo zatrzymania to instytucja opisana w Kodeksie cywilnym. Mówiąc najprościej, jeśli dwie strony unieważnionej umowy mają sobie zwrócić wzajemne świadczenia (pieniądze), to jedna strona może wstrzymać się ze zwrotem do czasu, aż druga strona zaoferuje zwrot tego, co sama otrzymała, lub odpowiednio to zabezpieczy.
W praktyce spraw frankowych banki, powołując się na prawo zatrzymania, mówią niejako: „Dobrze, zapłacimy Ci zasądzoną kwotę (Twoje wpłacone raty), ale dopiero wtedy, gdy Ty zwrócisz nam wypłacony kapitał kredytu frankowego.”
Czy Zarzut Zatrzymania Jest Skuteczny w Sprawach Frankowych? Zwykle NIE!
Choć banki regularnie podnoszą zarzut zatrzymania, w przeważającej większości przypadków jest on nieskuteczny i nie powinien budzić Twojego niepokoju. Oto najważniejsze powody, dla których sądy najczęściej odrzucają ten argument banków:
- Kredyt Frankowy to Nie Umowa Wzajemna: Prawo zatrzymania w tej formie dotyczy głównie umów wzajemnych, gdzie następuje bezpośrednia wymiana dóbr (np. sprzedaż: towar za pieniądze). Umowa kredytu frankowego, choć wiąże obie strony, nie jest typową umową wzajemną w tym rozumieniu. Świadczenia nie są tu bezpośrednim odpowiednikiem (bank daje pieniądze, kredytobiorca zwraca pieniądze + odsetki). Potwierdzają to liczne wyroki sądów, w tym Sądu Najwyższego.
- Warunkowe Oświadczenie Jest Nieważne: Banki często zgłaszają zarzut zatrzymania warunkowo, np. „na wypadek, gdyby sąd uznał umowę za nieważną”. Polskie prawo co do zasady nie pozwala na składanie takich oświadczeń (dotyczących skorzystania z praw) pod warunkiem. Takie warunkowe oświadczenie banku jest po prostu nieważne.
- Brak Konkretnego Żądania Banku: Aby skutecznie powołać się na prawo zatrzymania, bank musiałby dokładnie określić, jakiej kwoty (kapitału) się od Ciebie domaga. Banki często tego nie robią, zgłaszając zarzut w sposób ogólnikowy.
- Roszczenie Banku Musi Być Wymagalne: Bank może domagać się zwrotu kapitału dopiero po tym, jak wezwie Cię do zapłaty. Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia staje się wymagalne dopiero po wezwaniu. Jeśli bank nie wysłał Ci oficjalnego wezwania do zwrotu kapitału, jego roszczenie nie jest jeszcze wymagalne, a więc nie może skutecznie podnosić zarzutu zatrzymania.
- Roszczenie Banku Może Być Przedawnione: Roszczenie banku o zwrot kapitału przedawnia się z upływem 3 lat. Bieg tego terminu może rozpocząć się już od momentu wypłaty kredytu, a najpóźniej od chwili, gdy świadomie zakwestionowałeś umowę (np. składając reklamację). Jeśli minęły 3 lata od tego momentu, roszczenie banku jest prawdopodobnie przedawnione, a prawo zatrzymania nie może opierać się na przedawnionym roszczeniu.
- Próba Obejścia Teorii Dwóch Kondykcji: Sądy (w tym Sąd Najwyższy w ważnej uchwale III CZP 6/21) przyjęły tzw. teorię dwóch kondykcji. Oznacza ona, że po unieważnieniu umowy kredytu frankowego powstają dwa niezależne roszczenia: Twoje o zwrot rat i banku o zwrot kapitału. Bank, jeśli chce odzyskać kapitał, powinien założyć osobną sprawę sądową, a nie próbować „na skróty” dochodzić swoich racji za pomocą zarzutu zatrzymania w Twojej sprawie, zwłaszcza gdy jego roszczenie jest sporne, niewymagalne lub przedawnione.
- Niezgodność z Ochroną Konsumenta: Zgoda na stosowanie prawa zatrzymania w sprawach frankowych stanowiłaby dodatkową, nieuzasadnioną przeszkodę dla konsumentów w dochodzeniu ich praw, co jest sprzeczne z duchem ochrony konsumentów w prawie polskim i unijnym.
Podsumowanie: Prawo Zatrzymania to Nie Powód do Zmartwień
Jak widzisz, zarzut zatrzymania podnoszony przez banki w sprawach frankowych jest zazwyczaj strategią obronną opartą na słabych podstawach prawnych.
Ważne: Mimo że zarzut ten jest przeważnie nieskuteczny, istotne jest, aby Twój pełnomocnik (adwokat lub radca prawny) odpowiednio zareagował na niego w pismach procesowych. Dzięki temu sąd będzie zobowiązany odnieść się do tej kwestii w uzasadnieniu wyroku i wyjaśnić, dlaczego prawo zatrzymania w Twojej sprawie nie miało zastosowania.
Masz wątpliwości dotyczące zarzutu zatrzymania w Twojej sprawie o kredyt frankowy? Skontaktuj się z nami. Przeanalizujemy sytuację i wyjaśnimy wszelkie zawiłości.
